توقات ( دوقاط ) . اين شهر در مغرب نيكسار سر راه اماسيه قرار داشت و يكى از شهرهاى تابعه سلاجقه روم بود و از شهرهايى است كه پس از شكست سپاه روم در ملازگرد به تصرف آلب ارسلان درآمد . « 1 » توقات را سلطان قلج ارسلان به ركن الدين سليمان واگذار كرد . « 2 » هنگام حمله مغول وقتى سلطان ركن الدين با معين الدين پروانه به ولايت دانشمنديه آمدند ، توقات را مركز سلطنت خود قرار دادند . « 3 » ياقوت در وصف توقات مىنويسد : شهر كوچكى است در سرزمين روم ميان قونيه و سيواس و داراى قلعه محكم و استوارى است . « 4 » در سال 676 هجرى قمرى وقتى سلطان بيبرس سپاه مغول را در ابلستان درهم شكست ، سپاه شكست‌خورده مغول به سوى توقات آمد . به دنبال آنان ملك ظاهر بيبرس به قيصريه ( قيساريه ) آمد و بر تخت سلطنت نشست . « 5 » نام توقات مكررا در حوادث و شورشهاى اواخر دوره ايلخانان آمده است . « 6 » به نوشته ابو الفداء توقات شهرى است كوچك محاط در كوههايى از خاك سرخ ، بوستانها و ميوه‌هاى نيكو دارد . هوايش معتدل است ؛ نه سرد و نه گرم . قلعه‌اى زيبا ، ولى كوچك دارد . « 7 » سيواس . « 8 » اين شهر از مراكز مهم سلاجقهء روم بوده است و از شهرهايى است كه در جنگ ملازگرد به تصرف سلجوقيان درآمد . « 9 » در تقسيم مملكت روم قلج ارسلان ، سيواس و آق‌سرا را به قطب الدين ملكشاه سپرد . « 10 » در سال 685 شاهزاده گيخاتو طبق فرمان به سيواس آمد و سپس به قيصريه وارد شد . « 11 » در دوران حكومت غازان خان ، سلطان علاء الدين بن فرامرز براى نوبت دوم به سلطنت روم رسيد و يك‌يك شهرها را

--> ( 1 ) . تاريخ سلاجقه ( مسامرة الاخبار و . . . ) ؛ ص 16 و 17 . ( 2 ) . همان ؛ ص 30 . ( 3 ) . همان ؛ ص 49 . ( 4 ) . معجم البلدان ؛ ج 2 ، ص 59 . ( 5 ) . تاريخ سلاجقه ( مسامرة الاخبار و . . . ) ؛ ص 113 و 114 . ( 6 ) . همان ؛ ص 190 ، 191 ، 259 ، 265 ، 283 و . . . . ( 7 ) . تقويم البلدان ؛ ص 441 . ( 8 ) . Sivas ( 9 ) . تاريخ سلاجقه ( مسامرة الاخبار و . . . ) ؛ ص 17 . ( 10 ) . همان ؛ ص 30 . ( 11 ) . همان ؛ ص 146 .